أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )

137

البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )

از سوى على بن ابى طالب ، اشعث بن قيس والى ارمينيه و آذربايجان شد . سپس تنى چند والى شدند تا مروان بن محمد والى آن سامان شد و شهرهاى خزر بگشود ، و در مردم آنجا سخت نفوذ يافت . بعد از اين دولت عباسى بر سر كار آمد . و ابو جعفر ، در دوران خلافت برادرش ابو العباس ، والى جزيره و ارمينيه شد . سپس ابو جعفر خود به خلافت رسيد و يزيد بن اسد سلمى والى آنجاها شد . او باب اللان را گشود و نگهبانانى از مردم ديوان در آن بگمارد . و صناريه را فرو دست كرد تا آنان خراج گزاردند . مردم ارمينيه ، در روزگار والى بودن حسن بن قحطبهء طائى ، پس از بر كنارى يزيد بن اسيد ، سر عصيان بر داشتند . منصور ، حسن را كمك‌هايى به فرماندهى عامر بن اسماعيل فرستاد . حسن با موشايل سردار آنان سخت پيكار كرد و گروه او را بپراكند و كار برايش راست و روان شد . او همان است كه « نهر حسن » در بيلقان و « باغ حسن » در برذعه و كشتزاران معروف به « حسنيه » به دو منسوب است . پس از حسن ، عثمان بن عماره و روح بن حاتم مهلبى ، و خزيمة بن خازم ، و يزيد بن مزيد شيبانى ، و عبيد الله بن مهدى ، و فضل بن يحيى ، و سعيد بن مسلم ، و محمد بن يزيد بن مزيد ، يكى پس از ديگرى ، والى ارمينيه شدند . خزيمه در واليگرى از همهء اينان سخت‌تر بود . و او بود كه در دبيل و نشوى ، مساحت * 190 را آيين نهاد ، با آنكه از آن پيش چنين نبود . در خلافت مأمون ، خالد بن يزيد بن مزيد ، والى مردم ارمينيه شد . سپس معتصم بالله ، حسن بن على بادغيسى معروف به مأمونى را ولايت آنجا داد . همان كه با بطريقان ارمينيه ، همواره دوستى و پيوند داشت . و در برابرشان نرمى مىكرد تا بر او شوريدند . بعد از آن ، پيوسته كاردارانى ارمينيه را در تصرف داشتند كه از مردمان به اندك خواسته‌اى بسنده مىكردند . تا متوكل خليفه شد و در دومين سال خلافت خويش ، يوسف بن محمد بن يوسف مروزى را ، بدان سوى گسيل داشت .